Abdest nasıl alınır, abdestin farzı kaçtır, abdestin sünnetleri ve edebleri nelerdir?

Hafize Aydın

24 Eyl 2024

2 dakikada okunur

Namazın farzı oniki olup, yedisi dışındadır. Yani namaza başlamadan öncedir

Bunlar (hadesden tahâret, necâsetden tahâret, setr-i avret, istikbâl-i kıble, vakit, niyet, tahrime tekbiri)

Hadesten tahâret ikidir:

Abdestsiz olanın abdest almasıdır.
Cünüb olanın, gusl etmesidir.
Abdesti olmayana muhdis, gusl abdesti olmayana cünüb denir.

ABDESTİN FARZI dörtdür

Yüzü yıkamak
Kolları, dirsekleri ile birlikte yıkamak
Başın dörtde birini mesh etmek
Ayakları topukları ile beraber

ABDESTİN SÜNNETLERİ onsekizdir

Abdeste başlarken, Besmele çekmek,
Elleri, bilekleri ile beraber, üç kere yıkamak,
Ağzı, ayrı ayrı su ile üç kere yıkamak. Buna (mazmaza) denir,
Burnu, ayrı ayrı su ile üç kere yıkamak. Buna (iştinşâk) denir,
Kaşların, sakalın, bıyığın altındaki görünmeyen deriyi ıslatmak sünnetdir. Bunların üzerini yıkamak farzdır,
Yüzünü yıkarken, iki kaşın altını ıslatmak,
Sakalın sarkan kısmını mesh etmek,
Sakalın, sarkan kısmının içine, sağ elin yaş parmaklarını, tarak gibi sokmak (tahlil etmek).
Dişleri bir şey ile oğmak, temizlemek,
Başın her tarafını, bir kere mesh etmek,
İki kulağı bir kere mesh etmek,
Enseyi üçer bitişik parmaklarla, bir kere mesh etmek,
El ve ayak parmaklarının arasını tahlil etmektir,
Yıkanacak yerleri üç kere yıkamaktır (üç kere su dökmek değil, üç kere tam yıkamak sünnettir. Üçten fazla yıkamak mekruhtur)
Yüzü yıkayacağı zaman, kalp ile niyet etmek sünnettir,
Tertibdir. Yani sıra ile iki eli, ağzı, burnu, yüzü, kolları, başı, kulakları, enseyi ve ayakları yıkamak ve mesh etmektir. (Tertib şâfi mezhebinde farzdır)
Delk, yıkanan yerleri oğmaktır. (Delk ve muvâlât mâliki mezhebinde farzdır)
Müvâlât, her uzvu, birbiri arkasından yıkayıp ara vermemektir.

ABDESTİN EDEPLERİ

Edep, burada yapılması sevap olup, yapılmazsa hiç günah olmayan şeyler demektir. Hâlbuki, sünneti yapmak sevap olup, yapmamak, tenzihi mekruhtur. Edeplere mendub ve müstehab da denir. Abdestin edeplerinden (Halebi-yi sagir)de bildirilenler şunlardır;

Abdesti namaz vakti girmeden önce almaktır (özür sahiplerinin, vakit girdikten sonra alması lazımdır)
Halâda tahâretlenirken, kıbleyi sağ veya sol tarafa almaktır. Kıbleyi önünü veya arkasını dönmek tahrimen mekruhtur.
Tahâretlendikten sonra, bez ile kurulanmak, avret mahalini hemen örtmektir.
Başkasından yardım istemeyip, abdesti kendisi almaktır.
Kıbleye karşı, abdest almaktır.
Abdest alırken konuşmamaktır.
Her uzvu yıkarken kelime-i şahâdet okumaktır.
Abdest duâlarını okumaktır.
Ağzına sağ el ile su vermektir.
Burnuna sağ el ile su vermek, sol el ile temizlemektir.
Ağzı yıkarken, dişleri (misvak) ile temizlemektir.
Ağzı yıkarken, oruçlu değilse, ağzı çalkalamaktır. (oruçlu iken mekruhtur)
Burnu yıkarken, suyu kemiğe yakın çekmektir.
Kulağı mesh ederken birer parmağı, kulak deliğine sokmaktır.
Ayak parmaklarının aralarını tahlil ederken, sol elin küçük parmağı ile ve alt taraflarından tahlil etmektir.
Elleri yıkarken, geniş yüzüğü yerinden oynatmaktır. Dar, sıkı yüzüğü oynatmak ise lâzım olup, farzdır.
Su bol ise de isrâf etmemektir.
Abdest bitince veya ortasında (Allahümmec'alni minettevvabin...) duâsını okumaktır.
Abdesten sonra (Sübhâ), yani iki rekat namaz kılmaktır.
Abdestli iken abdest almaktır. yani namaz kıldıktan sonra, abdestli iken, yeni namaz için, bir daha abdest almaktır.
Yüzü yıkarken göz pınarını, çapakları temizlemektir.
Yüzü, kolları, ayakları yıkarken, farz olan yerlerden biraz fazlasını yıkamak. Kolları yıkarken, avuca su doldurmalı, bunu dirseğe doğru akıtmalıdır.
Abdest alırken kullanılan sudan, elbiseye, üste, başa sıçratmamaktır.